«Φωτεινά Σκοτάδια» (εκδόσεις Ιωλκός, 2026) – Κατερίνα Γιαννακοπούλου
Η γραφή ξεκίνησε ως ανάγκη διασκέδασης και δημιουργίας σε παιδική ηλικία. Στην εφηβεία, πήρε την μορφή έκφρασης, και την κράτησε έως τώρα. Υπάρχουν περίοδοι που δεν καταλαβαίνεις ακριβώς τι σου συμβαίνει, αλλά ξέρεις ότι κάτι συσσωρεύεται. Δεν είναι ένα γεγονός, ούτε μια συγκεκριμένη στιγμή. Είναι περισσότερο μια αίσθηση που επανέρχεται, σε σχέσεις, σε λέξεις, σε σιωπές.
Για μένα, αυτό το κάτι είχε για καιρό τη μορφή σκοταδιού. Όχι με τη δραματική έννοια, αλλά με μια πιο καθημερινή: απόρριψη που δεν ειπώθηκε καθαρά, υποτίμηση που πέρασε σαν αστείο, αποστάσεις που παρουσιάστηκαν ως επιλογές. Όλα αυτά δεν μένουν εκεί που συμβαίνουν. Μεταφέρονται. Και τελικά εγκαθίστανται μέσα σου.
Κάπου εκεί άρχισε να εμφανίζεται η ανάγκη γραφής αυτού του πρώτου μου βιβλίου. Όχι ως φιλοδοξία, αλλά ως τρόπος επεξεργασίας. Δεν έγραψα για να εξηγήσω αυτά που ένιωθα· έγραψα γιατί δεν μπορούσα να τα κρατάω στην ίδια μορφή.
Η διαδικασία δεν ήταν ποτέ πλήρως συνειδητή. Γράφω γρήγορα, σχεδόν παρορμητικά, σαν να πρέπει να προλάβω μια σκέψη πριν χαθεί. Αλλά ταυτόχρονα υπάρχει και μια δεύτερη φάση, πιο σκόπιμη. Εκεί όπου επιστρέφω, ξαναδιαβάζω, μετακινώ. Είναι μια ισορροπία ανάμεσα στο ένστικτο και την επιλογή.
Σημαντικό ρόλο σε αυτό παίζει η εικόνα. Δεν ξεκινάω από το “θέμα”, αλλά από κάτι που μοιάζει άσχετο: μια θάλασσα, ένα πλοίο, έναν άνεμο. Στην πραγματικότητα, τίποτα από αυτά δεν είναι τυχαίο. Η θάλασσα γίνεται η ζωή, το πλοίο η καρδιά, ο άνεμος μια εξωτερική δύναμη που άλλοτε βοηθά και άλλοτε αποσταθεροποιεί. Δεν με ενδιαφέρει όμως να τα αποκαλύψω πλήρως. Με ενδιαφέρει να λειτουργούν υπόγεια.
Αντίστοιχα, η γλώσσα δεν είναι σταθερή. Υπάρχει μια ανάγκη να επεκταθεί. Να δημιουργηθούν λέξεις που δεν υπήρχαν, αλλά μοιάζουν σαν να έπρεπε να υπάρχουν. Λέξεις όπως «αυριοκοιτώ» ή «δυναμογεμίζω» δεν είναι απλώς λεκτικά παιχνίδια. Είναι τρόποι να ειπωθούν καταστάσεις που δεν περιγράφονται εύκολα με τις ήδη υπάρχουσες λέξεις.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία προέκυψαν τα «Φωτεινά σκοτάδια». Όχι ως ένα προκαθορισμένο σχέδιο, αλλά ως αποτέλεσμα μιας μετάβασης. Από ένα σημείο όπου το σκοτάδι ήταν κυρίαρχο, σε ένα σημείο όπου άρχισε να συνυπάρχει με κάτι άλλο.
Το βιβλίο κινείται ουσιαστικά σε τρεις περιοχές: το σκοτάδι, το ημίφως και το φως. Στο πρώτο κυριαρχούν οι εμπειρίες της απόρριψης, της αμφιβολίας, της σύγχυσης στις ανθρώπινες σχέσεις. Στο ημίφως αρχίζει μια επεξεργασία, τίποτα δεν είναι ξεκάθαρο, αλλά τίποτα δεν είναι και εντελώς κρυφό. Και στο φως εμφανίζεται μια διαφορετική συνθήκη: η δυνατότητα της συναισθηματικής ασφάλειας, της σύνδεσης, μιας αρχής που δεν βασίζεται στον φόβο.
Αυτό όμως που με ενδιέφερε περισσότερο δεν ήταν να διαχωρίσω αυτές τις καταστάσεις, αλλά να δείξω πώς συνυπάρχουν. Γιατί στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει καθαρό σκοτάδι ή καθαρό φως. Υπάρχουν μεταβάσεις, επιστροφές, στιγμές που ανήκουν και στα δύο. Ο αριθμός των ποιημάτων σε κάθε ενότητα είναι επίσης συμβολικός. Το σκοτάδι και το φως παρουσιάζουν δώδεκα ποιήματα το καθένα, ενώ το ημίφως εικοσιτέσσερα. Το ημίφως, η συνύπαρξη φωτός και σκοταδιού είναι μεγαλύτερο κομμάτι της καθημερινότητας, σχεδόν έτσι κυλάει ένα εικοσιτετράωρο, με θετικά κι αρνητικά μαζί. Ενώ το σκοτάδι και το φως, διαρκούν λιγότερο, σχεδόν μισή ημέρα, απόλυτης χαράς, ή θλίψης.
Η ποίηση, σε αυτή την περίπτωση, λειτουργεί σαν χώρος δοκιμής. Εκεί όπου μπορείς να πεις κάτι χωρίς να το κλείσεις οριστικά. Να αφήσεις χώρο για τον αναγνώστη να αναγνωρίσει δικές του εμπειρίες, χωρίς να του επιβάλεις μια ερμηνεία.
Ίσως γι’ αυτό και τα ποιήματα δεν προσπαθούν να δώσουν απαντήσεις. Περισσότερο ανοίγουν διαδρομές. Από λέξη σε λέξη, από εικόνα σε εικόνα, όπως λέει και ένας στίχος της συλλογής, «η συντροφιά σου μου γεννά ταξίδι από λέξη σε λέξη».
Τελικά, αν υπάρχει μια αφετηρία σε αυτό το βιβλίο, είναι η παραδοχή ότι όσα μας δυσκολεύουν δεν εξαφανίζονται. Μετασχηματίζονται. Και μέσα από αυτή τη μεταμόρφωση, μπορεί να προκύψει κάτι που δεν είναι ούτε καθαρά σκοτεινό, ούτε καθαρά φωτεινό, αλλά αληθινό.
