Στη στήλη «Συγγραφείς & Βιβλία» του enimerosou.gr φιλοξενείται ο συγγραφέας Νίκος Ξένιος, με αφορμή τη νέα του συλλογή διηγημάτων «Μέσα Μαρτίου, απομεσήμερο», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ιωλκός.
Ο συγγραφέας μιλά για τη διαδρομή του στη λογοτεχνία, από τα πρώτα του συγγραφικά βήματα και τις δημοσιεύσεις σε περιοδικά, μέχρι τα μυθιστορήματα, τα διηγήματα και το θέατρο. Παράλληλα, αναφέρεται στο νέο του βιβλίο, το οποίο εστιάζει στη μελαγχολία, τη μνήμη, την απώλεια, τον πόλεμο και τον ξεριζωμό.
Στο «Μέσα Μαρτίου, απομεσήμερο», ο Νίκος Ξένιος παρακολουθεί την προσπάθεια ενός σύγχρονου ποιητή της Μέσης Ανατολής να αναζητήσει τις ρίζες της βαθιάς υπαρξιακής του μελαγχολίας. Μια αναζήτηση που ξεκινά από το προσωπικό και καταλήγει στο συλλογικό τραύμα, στην αδικία, στον πόλεμο και στη βίαιη μετακίνηση ανθρώπων που αναζητούν ελπίδα.
Ακολουθεί το κείμενο του Νίκου Ξένιου:
Η συγγραφή μπήκε στη ζωή μου από τη στιγμή που έμαθα να γράφω. Ξεκίνησα το πρώτο μου μυθιστόρημα, «Τα σπλάχνα», σε ηλικία 24 ετών, αλλά ευτυχώς ανέβαλα την έκδοσή του για τριάντα χρόνια: τόσα χρειαζόταν για να «πήξει» η ιστορία και να κατακαθίσει το κείμενο στα ουσιώδη.
Σε όλο το ενδιάμεσο διάστημα, έγραφα περιηγητικά στο περιοδικό «Αρχαιολογία και Τέχνες» της Άννας Λαμπράκη και κριτική θεάτρου και κινηματογράφου στο περιοδικό «Το Τέταρτο» του Μάνου Χατζιδάκι. Παράλληλα, δίδασκα στη Μέση Εκπαίδευση και δημοσίευα μονογραφίες σε επιστημονικά περιοδικά, με θέμα κυρίως το θέατρο.
Το 1995 έκανα την πρώτη μου δημοσίευση στην ομαδική συλλογή «Ιστός ‘95» του υιού Σαββίδη, ενώ δίδασκα λογοτεχνία στα σχολεία και ολοκλήρωνα τη διδακτορική μου διατριβή.
Ο Γιώργος Χρονάς φιλοξένησε διηγήματά μου στην «Οδό Πανός», ενώ υπήρξα μέλος, για επτά χρόνια, της ομάδας δημιουργικής γραφής «Γομολάστιχα», που με ώθησε να βγάλω το πρώτο καθαρά δικό μου βιβλίο: τη συλλογή διηγημάτων «Το άχτι» από τις εκδόσεις Φαρφουλάς.
Τον επόμενο χρόνο εκδόθηκε η νουβέλα μου «Ένα τριάρι για τον Οιδίποδα» από τις ίδιες εκδόσεις, του Διαμαντή Καράβολα, ενώ διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά δημοσίευαν σταδιακά διηγήματά μου.
Ριζική αλλαγή στο status μου ως συγγραφέα υπήρξε η δημοσίευση, από τις εκδόσεις «Κριτική», του μυθιστορήματος «Το κυνήγι του βασιλιά Ματθία», του μυθιστορήματος «Τα σπλάχνα», που περίμενε, όπως προείπα, τριάντα χρόνια την κατάλληλη στιγμή για να εκδοθεί, και του μυθιστορήματος «Αλλοτεκοίτη: εκεί που χάθηκε η βλάστηση».
Αν στα βιβλία που έχω εκδώσει προστεθούν το θεατρικό μου έργο «Το δεντρόσπιτο», από τις εκδόσεις Άπαρσις, και ένα διήγημά μου στη δίγλωσση έκδοση «Κραυγές από τη γη», από την Ελληνοεκδοτική, τότε η συλλογή διηγημάτων που μόλις εκδόθηκε από τον «Ιωλκό» είναι το όγδοο βιβλίο μου.
Το θέμα της συλλογής διηγημάτων «Μέσα Μαρτίου, απομεσήμερο» είναι η προσπάθεια ενός σύγχρονου ποιητή της Μέσης Ανατολής να εντοπίσει τις ρίζες της μελαγχολίας του.
Η προσπάθειά του είναι αρχικά ακαδημαϊκή, γιατί αναζητά τις αιτίες της μελαγχολίας σε αποτυχημένους έρωτες του παρελθόντος, σε μικρές και μεγάλες προδοσίες, σε σχέδια που παρέμειναν ανεκπλήρωτα, σε οδυνηρές αναμνήσεις από κάποια παιδική ηλικία ή στην απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου.
Διαπιστώνει ότι η ποιητική μελαγχολία για την οποία μιλά και γράφει είναι μια εντελώς διαφορετική υπόθεση από τη βαθιά υπαρξιακή μελαγχολία που τον διακατέχει.
Και τότε στρέφεται δίπλα του και αντικρίζει, για πρώτη φορά με πνεύμα εγρηγορός, την ουσία των πραγμάτων που καθιστά τον κόσμο μας μελαγχολικό: βλέπει την αδικία και τον πόλεμο, τον ξεριζωμό χιλιάδων ανθρώπων, τη στέρηση και τη βίαιη απομάκρυνση από τα αγαπημένα τους πρόσωπα, τους πρόσφυγες που επιβαίνουν σε βάρκες με τα παιδιά τους αγκαλιά και πασχίζουν να διασχίσουν ωκεανούς για να βρουν μια ελπίδα στο αύριο:
«Μικροί υδάτινοι πίδακες κοσμούν κομψά αγάλματα θεοτήτων που δεν αναγνωρίζονται με την πρώτη ματιά. Τα ιαματικά λουτρά αχνίζουν στις όχθες και αναδίδουν την οσμή του θειαφιού. Ο Επίζηλος νιώθει ότι το άσθμα του οξύνεται. Το μηχάνημα ψεκασμού δεν του αρκεί. Στη συμβολή της επιβλητικής ροής του Δούναβη με τη ροή του Μοράβα κυριαρχεί πανικός και ο Επίζηλος εισπνέει από το μηχάνημα, μήπως και αντέξει. Μήπως και η κοσμοπολίτικη Ευρώπη αντέξει τις ορδές των Ασιατών και των Αφρικανών, προτού τους δει καρφωμένους στο σπιράλ ηλεκτροφόρο συρματόπλεγμα -τα κεφάλια τους μ’ ένα χαμόγελο ζωγραφιστό στη μιαν όχθη και τα σώματά τους αποκεφαλισμένα στην άλλη. Πώς του φαίνονται ξένα όλα αυτά, όπως ταξιδεύει με το λεωφορείο διασχίζοντας την κεντρική Ευρώπη!»
Πιστεύω ότι υπάρχει «καλή» και «κακή» λογοτεχνία. Δεν είμαι απόλυτα βέβαιος για τα κριτήρια της διάκρισης, όμως τη διαφορά την αισθάνομαι πολύ έντονα.
Τη γνωρίζει αυτήν τη διαφορά ο κάθε συγγραφέας στο πετσί του: δεν μπορεί να μην ηχεί αυτή η φωνή μέσα του που να του λέει «βγάλ’ το αυτό το βιβλίο!» ή «μην τυχόν και το βγάλεις!». Εμένα πάντως αυτή η φωνή με καθοδηγεί.
Και, φυσικά, φιλοδοξώ κάθε νέο βιβλίο μου να είναι καλύτερο από το προηγούμενο, γιατί αλλιώς δεν έχει κανέναν λόγο να βγει στο φως.
Κατά κανόνα διαβάζω πεζογραφία, γιατί η ποίηση είναι ένα ιδιαίτερα απαιτητικό είδος και δεν μου αρέσουν τα περισσότερα ποιήματα που διαβάζω.
Δεν είμαι βέβαιος αν ο μαγικός ρεαλισμός είναι το ζητούμενο στην πεζογραφία ή αν είναι, αυτός, αναπόσπαστο χαρακτηριστικό κάθε σοβαρής πεζογραφικής απόπειρας. Θέλω να πω ότι η μαγεία και το φανταστικό στοιχείο είναι θεμέλια κάθε νέας μορφής ρεαλισμού που προτείνει ένας συγγραφέας και που έχει ελπίδες αποδοχής από το αναγνωστικό κοινό της εποχής μας.
Εννοείται ότι ακόμη και η επιστημονική φαντασία εισηγείται μια δική της εκδοχή ρεαλισμού.
Η μεγάλη φιλοδοξία και το μεγάλο μου στοίχημα είναι το θέατρο, γιατί έχω ήδη γράψει τέσσερα θεατρικά έργα, έχω πάρει ενθουσιώδη ανταπόκριση από φίλους σκηνοθέτες, συγγραφείς και ηθοποιούς και φιλοδοξώ να τα δω επί σκηνής, όμως προσκρούω διαρκώς στις οικονομικές δυσκολίες μιας παραγωγής.
