Στις 14 Μαΐου 2025, το Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων Αθηνών έκρινε ομόφωνα αθώους τους 13 κατηγορούμενους για την υπόθεση των «Σπαρτιατών» – ανάμεσά τους, 11 βουλευτές (νυν και πρώην), ένας δικηγόρος και ο Ηλίας Κασιδιάρης, ως φερόμενος ηθικός αυτουργός. Το κατηγορητήριο μιλούσε για εξαπάτηση του εκλογικού σώματος, καθώς υποστηρίχθηκε ότι το κόμμα λειτουργούσε ως «προκάλυμμα» για τη δράση άλλου καταδικασμένου φορέα.
Γράφει ο Πέτρος Πρωτόγερος
Ωστόσο, παρά την αθώωση, το κόμμα:
- Δεν θα συμμετάσχει στις ευρωεκλογές του 2025.
- Δεν λαμβάνει κρατική χρηματοδότηση.
- Αναμένει την απόφαση του Εκλογοδικείου για πιθανή έκπτωση δύο βουλευτών του.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι σαφές και σοβαρό: Πώς μπορεί ένα κόμμα να είναι νομικά αθώο αλλά πολιτικά αποκλεισμένο; Κι αν η Δικαιοσύνη αποφασίζει για την ενοχή, ποιος έχει τη δύναμη να διατηρεί ή να επιβάλλει κυρώσεις;
Το θεσμικό υπόβαθρο – και το σημείο τριβής
Σύνταγμα της Ελλάδας
- Άρθρο 29 §1: «Έλληνες πολίτες που έχουν το εκλογικό δικαίωμα μπορούν ελεύθερα να ιδρύουν και να συμμετέχουν σε πολιτικά κόμματα, που η οργάνωση και η δράση τους οφείλει να εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.» Syntagma Watch+4Ελληνική Βουλή+4Syntagma Watch+4
- Άρθρο 29 §2: «Τα κόμματα έχουν δικαίωμα στην οικονομική τους ενίσχυση από το Κράτος για τις εκλογικές και λειτουργικές τους δαπάνες, όπως νόμος ορίζει.» vouliwatch – Δυναμώνουμε τη Δημοκρατία+1Syntagma Watch+1
Η Συνταγματική πρόβλεψη αναγνωρίζει τα κόμματα ως απαραίτητο συστατικό της Δημοκρατίας, αλλά θέτει όρια όταν αυτά απειλούν το πολίτευμα.
Η τροπολογία του 2023 – Το εργαλείο πρόληψης
Τον Απρίλιο του 2023, η Βουλή ψήφισε την τροπολογία που επιτρέπει τον αποκλεισμό κομμάτων από τις εκλογές, εάν διαπιστωθεί ότι λειτουργούν ως προκάλυμμα για πρόσωπα καταδικασμένα για σοβαρά εγκλήματα.
Νόμος 5043/2023, άρθρο 35: Τροποποίηση του άρθρου 32 του Π.Δ. 26/2012, που αφορά την ανακήρυξη των υποψηφίων και των συνδυασμών. Syntagma Watch+1Υπουργείο Εσωτερικών+1
Σύμφωνα με την τροπολογία, ο Άρειος Πάγος μπορεί να αποκλείσει κόμμα από τις εκλογές, αν διαπιστωθεί ότι «καλύπτει ή εξυπηρετεί την υποψηφιότητα καταδικασμένων προσώπων για σοβαρά εγκλήματα ή λειτουργεί υπό την πραγματική καθοδήγησή τους».
Αξίζει να σημειωθεί ότι στην περίπτωση των «Σπαρτιατών», ο Άρειος Πάγος δεν τους είχε αποκλείσει στις εθνικές εκλογές του 2023, εφόσον δεν υπήρχε τελεσίδικη καταδίκη.
Όμως, μετά την εκλογή, ξεκίνησαν ενδοκομματικές καταγγελίες από τον πρόεδρο του κόμματος, Βασίλη Στίγκα, περί «εγκληματικής καθοδήγησης» και «Greek Mafia», υπονοώντας τον Ηλία Κασιδιάρη. Αυτές οι δηλώσεις, αν και ανακλήθηκαν από τον ίδιο στο δικαστήριο («ήταν λάθος πληροφόρηση»), αποτέλεσαν το βασικό υλικό για τον αποκλεισμό του κόμματος από τις ευρωεκλογές και τη διακοπή της κρατικής χρηματοδότησης από την Επιτροπή Διαφάνειας της Βουλής.
Το «θεσμικό ασύγχρονο» – και οι κίνδυνοι
Τι προκύπτει όμως στην πράξη; Έχουμε:
- Μια δικαστική απόφαση αθώωσης (14/5/2025).
- Μια πολιτική και διοικητική πρακτική αποκλεισμού που συνεχίζεται.
- Και μια εκκρεμότητα στο Εκλογοδικείο.
Αυτό το θεσμικό ασύγχρονο δημιουργεί επικίνδυνα ερωτήματα:
- Μπορεί η Πολιτεία να συντηρεί κυρώσεις σε έναν φορέα που κρίθηκε αθώος;
- Ποιος αποκαθιστά την πραγματικότητα όταν η απόφαση της Δικαιοσύνης έρχεται μετά τις πολιτικές συνέπειες;
- Μήπως τελικά το μέτρο πρόληψης καταλήγει να λειτουργεί ως έμμεση τιμωρία χωρίς καταδίκη;
Το κρίσιμο διακύβευμα
Η υπόθεση των «Σπαρτιατών» δεν είναι απλώς μία πολιτική ιστορία. Είναι μια θεσμική καμπή. Αν το Σύνταγμα προστατεύει τα κόμματα ως θεσμούς, οποιαδήποτε εξαίρεση από την ισονομία πρέπει να στηρίζεται σε αποδείξεις, όχι εντυπώσεις.
Η απόφαση του δικαστηρίου δεν μπορεί – και δεν πρέπει – να αγνοηθεί. Αν η Πολιτεία αποφασίζει διαφορετικά από τη Δικαιοσύνη, οφείλει να τεκμηριώσει τον λόγο. Αλλιώς, το κράτος δικαίου γίνεται προαιρετικό.
Δεν είναι ζήτημα πολιτικής στήριξης ούτε νομιμοποίησης ακραίων σχημάτων. Είναι δοκιμασία της Δημοκρατίας σε ένα καθεστώς πίεσης. Και σε τέτοιες στιγμές δεν κρίνονται μόνο τα κόμματα, αλλά και οι ίδιοι οι θεσμοί.
Υποσημείωση:
Το άρθρο εκφράζει θεσμικό προβληματισμό βάσει δημόσιων πηγών και τεκμηριωμένων γεγονότων. Δεν αποσκοπεί σε σπίλωση κανενός προσώπου ή φορέα.
Πηγές:
- Σύνταγμα της Ελλάδας, Άρθρο 29: hellenicparliament.gr
- Νόμος 5043/2023: forin.gr
- Απόφαση Αρείου Πάγου 8/2023: syntagmawatch.gr
- Αναστολή κρατικής χρηματοδότησης στους «Σπαρτιάτες»: indicator.grΕλληνική Βουλή+1Ελληνική Βουλή+1ForinSyntagma Watch+2Syntagma Watch+2Syntagma Watch+2The Indicator
Αθώοι αλλά Εκτός: Το Συνταγματικό Παράδοξο των «Σπαρτιατών»
Αθώοι αλλά Εκτός: Το Συνταγματικό Παράδοξο των «Σπαρτιατών»
Αθώοι αλλά Εκτός: Το Συνταγματικό Παράδοξο των «Σπαρτιατών»
