«Κομνά Τράκα» | Δήμητρα Μ. Νικολαράκου
Οι άνθρωποι που δεν θα έβαζα ποτέ σε διαφήμιση
Είκοσι πέντε χρόνια στη διαφήμιση προσπαθώ να κάνω τους ανθρώπους να αγαπήσουν ένα προϊόν. Στο «Κομνά Τράκα» δεν χρειάστηκε να κάνω κανέναν «αγαπήσιμο».
Ένας απόστρατος γεμάτος προκαταλήψεις. Ένας άντρας που δεν τολμά να ανοίξει τα αποτελέσματα των ιατρικών του εξετάσεων. Δύο ερωτευμένοι που δεν ξέρουν πότε να σταματήσουν το θέατρο. Ένας ηλικιωμένος που αρνείται να αποχωριστεί τη μεγάλη του αγάπη. Κάποια που μπαίνει με τα μαύρα γυαλιά της στο Αελλώ. Και ένας αδέσποτος μαύρος γάτος που οδηγεί μια γυναίκα εκεί όπου δεν τόλμησε να πάει μόνη της.
Δεν ήθελα να τους διορθώσω. Ούτε να τους κάνω καλύτερους μέχρι την τελευταία σελίδα.
Στη διαφήμιση σχεδόν όλοι υπηρετούν έναν σκοπό. Ο πελάτης θέλει να πουλήσει. Το προϊόν πρέπει να ξεχωρίσει. Ο καταναλωτής καλείται να επιθυμήσει κάτι που, μέχρι πριν από τριάντα δευτερόλεπτα, μπορεί να μην είχε σκεφτεί καθόλου. Εσύ πρέπει να βρεις τις σωστές λέξεις. Κατά προτίμηση λίγες.
Μου αρέσει αυτή η δουλειά. Μου έμαθε να μη σπαταλώ λέξεις, να προσέχω τον ρυθμό, να αντιμετωπίζω ακόμη και το κόμμα με καχυποψία. Μου έμαθε επίσης ότι μια καλή φράση μπορεί να κοπεί χωρίς να συμβεί τίποτα τραγικό. Ακόμη κι αν την έχεις γράψει εσύ.
Με τη λογοτεχνία δεν χρειάστηκε να ξεχάσω όσα έμαθα. Χρειάστηκε να σταματήσω να ζητάω από κάθε ιστορία να αποδείξει κάτι. Να αφήνω χώρο για έναν άνθρωπο που λέει το λάθος πράγμα τη λάθος στιγμή. Ή που δεν λέει τίποτα, ενώ θα έπρεπε.
Οι άνθρωποι του «Κομνά Τράκα» δεν είναι λαμπεροί. Δεν είναι όλοι ευχάριστοι, έντιμοι ή γενναίοι. Κάποιοι είναι μικρόψυχοι. Κάποιοι κάνουν κακό χωρίς να το καταλαβαίνουν. Άλλοι ξέρουν πολύ καλά τι κάνουν. Κι υπάρχουν εκείνοι που θα ήθελαν να φερθούν διαφορετικά, αλλά δεν μπορούν.
Ο απόστρατος μπορεί να στέκεται προσοχή μπροστά στη σημαία και να μην αναγνωρίζει τον άνθρωπο απέναντί του. Ο άντρας με τους κλειστούς ιατρικούς φακέλους μπορεί να οργανώνει την καθημερινότητά του με απόλυτη συνέπεια, αρκεί να μην ανοίξει ένα συρτάρι. Ένας ηλικιωμένος μπορεί να γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει ο χρόνος και παρ’ όλα αυτά να προσπαθεί να τον σταματήσει με μια πάστα Σεράνο.
Δεν με ενδιαφέρει να εξηγήσω κάθε πράξη τους. Μερικές φορές μια μικρή λεπτομέρεια λέει περισσότερα. Ένα αντικείμενο που κάποιος φυλάει για χρόνια. Ένα συρτάρι που δεν ανοίγει. Αυτό που επιλέγει να θυμάται και κυρίως, εκείνο που κάνει πως ξέχασε.
Ο μαύρος γάτος της συλλογής έχει κι αυτός τη θέση του σε αυτή την πόλη. Καβγατζής, απαιτητικός, με τη δική του αντίληψη περί ζωής και θανάτου.. Ένας χαρακτήρας που δεν ενδιαφέρεται καθόλου για την καλή του εικόνα. Ίσως γι’ αυτό να είναι και ο πιο ελεύθερος από όλους.
Το «Κομνά Τράκα» είναι μια συλλογή αστικών διηγημάτων. Έξι ιστορίες σε έξι διαμερίσματα και μία ακόμη στην ταράτσα. Οι ένοικοι μοιράζονται μια διεύθυνση, όχι απαραίτητα τη ζωή τους. Τους χωρίζουν μερικά εκατοστά μπετόν. Αρκετά για να μην ακούγονται όλα. Όχι αρκετά για να μην ακούγεται τίποτα.
Επέλεξα τη μικρή φόρμα γιατί πιστεύω στη δύναμη της συμπύκνωσης. Ένα διήγημα μπορεί να χωρέσει την ουσία μιας ολόκληρης ζωής σε λίγες σελίδες. Δεν χρειάζεται να γνωρίζω τα πάντα για έναν χαρακτήρα, ούτε να αφηγηθώ ολόκληρο το παρελθόν του. Μια αντίδραση, μια φαινομενικά ασήμαντη λεπτομέρεια, μια κουβέντα που δεν ειπώθηκε μπορεί να αποκαλύψει πολύ περισσότερα από μια εκτενή περιγραφή. Με ελκύουν όσα αφήνει ένα διήγημα έξω από τις σελίδες του. Ο αναγνώστης έχει χώρο να φανταστεί, να αμφιβάλει, να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.
Όταν τελείωσα το βιβλίο, δεν αισθάνθηκα ότι είχα πει όσα ήθελα για αυτούς τους ασήμαντους ανθρώπους. Είχα γράψει μόνο ένα μικρό κομμάτι από τη σημαντική ζωή τους. Τα υπόλοιπα δεν μου ανήκαν.
Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη διαφορά από τη διαφήμιση. Εκεί ξέρεις τι θέλεις να πεις πριν αρχίσεις να γράφεις.
Εδώ δεν είσαι πάντα βέβαιος ούτε όταν τελειώσεις.
